Evaluatie Wereldreligies V

Wat verdraagzaamheid aangaat, hier staan de oosterse religies stukken verder dan de westerse. “Missionering” vinden we voornamelijk terug bij het christendom en de islam. Het hindoeïsme vertoont een erg grote verdraagzaamheid, zowel ten opzichte van de eigen aanhangers als ten opzichte van de leden van andere godsdiensten. Ook het boeddhisme is altijd verdraagzaam geweest ten opzicht van andere godsdiensten. De onverdraagzaamheid van de christenen tegenover andersdenkenden resulteerde destijds in kruistochten, inquisities, heksenverbranding en kettervervolging. Het oorlogszuchtige karakter van de islam blijkt uit het gebod tot de heilige oorlog die moet dienen om de religie van de profeet te verbreiden. In grote lijnen zijn de betrachtingen van alle religies dezelfde. Iedere godsdienst vindt zichzelf de beste en wil dat aanhangers van andere godsdiensten bij hun “club” zouden aansluiten. Dit heeft al veel godsdienstoorlogen en regionale conflicten tot gevolg gehad. Ook vandaag nog worden er veel mensen gedood in naam van “de betere zaak”. Godsdienstvrijheid en verdraagzaamheid ten opzichte van andere godsdiensten vormen de basis tot een vredelievende samenleving en tot de persoonlijke groei van ieder lid van die samenleving.

De “vier edele waarheden” van het boeddhisme vind ik prachtig. Deze komen overeen met hetgeen ik in het hoofdstuk “In de ban van de ring en de LEM-mobiel” heb geschreven over het “loslaten” en in het hoofdstuk “Territoria en assertiviteit” over de “techniek van de nulverwachting”. Wanneer men kan loslaten, zich kan “onthechten” van alle materiële dingen, wanneer het geen drama is als men deze kwijtspeelt, men er niet onderdoor gaat wanneer men veel of alles verliest, dan is men op weg naar gelukkig zijn. Wanneer je bij een vraag of een verzoek aan anderen niets verwacht en het antwoord is “nee”, is er niets aan de hand. Je hoeft je verwachting of je verlangen niet in te slikken. Is het antwoord “ja”, dan word je vervuld met blijdschap, je krijgt iets dat je niet verwachtte. Wanneer je niets verwacht, is alles wat je krijgt een geweldig cadeau! “Begeerteloosheid lost alle lijden op!” Iets om over na te denken.

Boeddhisme II

Meer dan veertig jaar lang verkondigde de “Verlichte” zijn leer. Deze is gebaseerd op de “vier edele waarheden”:

1  elke vorm van bestaan gaat gepaard met lijden (= het leven is zo onbevredigend: pijn, ziekte, tegenslag, verlies …);

2  elk lijden heeft een oorzaak (= verlangen, begeerte, hebzucht, gehechtheid, egoïsme … hebben lijden tot gevolg);

3  er kan een einde aan lijden worden gemaakt (= via onthechting, mededogen en zich één voelen met de kosmos);

4  bevrijding van lijden kan bereikt worden door het volgen van “het achtvoudige pad” [acht juiste handelingen om te komen tot wijsheid (juist zien, juist denken), deugd (juist spreken, juist handelen, juist levensonderhoud) en meditatie (juiste inspanning, juiste opmerkzaamheid, juiste concentratie)].

De “Verhevene” zelf heeft nooit geloofd dat alle mensen zich kunnen onthechten en ascetisch kunnen leven.

Het boeddhisme beschouwt het leven als een schakel in een oneindige keten van wedergeboorten (samsara). Karma, de optelsom van alle daden van een levend wezen, bepaalt dat positieve daden een gunstige wedergeboorte bevorderen en negatieve daden een ongunstige. Door de beoefening van de boeddhistische leer kan men trachten de keten van wedergeboorten te doorbreken en het hoogste doel, de verlichting (nirvana) te bereiken. Het nirvana is in dit leven de toestand van volledige afwezigheid van begeerte en passie en na de dood de toestand waarin alle lichamelijkheid, alle gevoelens, alle voorstellingen, alle driften en elk bewustzijn voor altijd zijn opgeheven. Het nirvana is de onverstoorbare rust, de eeuwige gelukzaligheid. Het boeddhisme kent geen echt opperwezen, geen God.

Het uitgangspunt van de leer van Boeddha is de kosmische wet, de wereldwet die aan de grondslag ligt van alle verschijnselen. Het leven bestaat uit een continu proces van veranderingen. Wij mensen zijn opgenomen in dit proces van verdwijnen en ontstaan. Een gebeurtenis vindt onvermijdelijk plaats als alle voorwaarden voor het ontstaan ervan aanwezig zijn. Iedere gebeurtenis is op deze manier het resultaat van een veelheid aan voorwaarden en factoren. Deze factoren verschijnen en verdwijnen niet zomaar, ze zijn onderworpen aan een strenge wetmatigheid. Zij zijn de oneindig talrijke uitdrukkingsvormen van de wereldwet (dharma). Deze manifesteert zich zowel in de doelmatig ingerichte kosmos als in de morele ordening van de wereld die op de vergeldingscausaliteit van het karma steunt. Een reïncarnatie is in het boeddhisme geen verhuizing van de “ziel” in zijn geheel zoals dat in het hindoeïsme wordt voorgehouden, maar veeleer een veranderlijke som van geestelijke factoren die in een fysiek omhulsel een nieuw onderkomen vinden.